Albert Battel

Albert Battel – niemiecki prawnik, notariusz i porucznik Wehrmachtu, znany z działań na rzecz ratowania ludności żydowskiej podczas II wojny światowej. Urodził się w Prężynce 21 stycznia 1891 roku, w rodzinie Emanuela Battela i Agnes z domu Augustin. Ukończył gimnazjum we Wrocławiu, a następnie studiował ekonomię i prawo w Monachium oraz we Wrocławiu. Walczył podczas I wojny światowej w armii niemieckiej, za co został odznaczony Krzyżem Żelaznym. Od 1925 roku pracował jako adwokat i notariusz we Wrocławiu.

W 1933 roku wstąpił do NSDAP, co umożliwiło mu kontynuowanie pracy zawodowej, jednak już w tym okresie pomagał Żydom, m.in. ułatwiając im emigrację, udzielając wsparcia finansowego i zdobywając fałszywe dokumenty. W 1942 roku został skierowany do Przemyśla jako oficer Abwehry i adiutant komendanta garnizonu mjr. Maxa Liedtkego.

Podczas likwidacji przemyskiego getta aktywnie sprzeciwiał się działaniom SS i policji. W lipcu 1942 roku doprowadził do zablokowania mostu na Sanie, grożąc użyciem broni wobec oddziałów SS, a następnie zorganizował akcję wyprowadzenia z getta i ukrycia w komendanturze ponad 100 Żydów wraz z rodzinami. Dzięki jego inicjatywie uratowano życie ponad 150 osobom. Za swoją postawę został odsunięty ze stanowiska, przeniesiony do innych jednostek i objęty dochodzeniem przez władze nazistowskie – sam Heinrich Himmler planował jego powojenne aresztowanie.

W 1944 roku zwolniono go ze służby z powodu choroby, a pod koniec wojny trafił do niewoli radzieckiej. Po powrocie z niewoli zamieszkał w RFN, gdzie przeprowadzono wobec niego proces denazyfikacyjny, w którym paradoksalnie uznano go za sympatyka nazizmu i zakazano mu wykonywania zawodu prawnika. W konsekwencji tego wyroku musiał pracować fizycznie.

Albert Battel nigdy nie nagłaśniał swojej działalności z czasów wojny, a pamięć o jego czynach została upowszechniona dopiero po wielu latach. Zmarł 17 marca 1952 roku w Hattersheim am Main. W 1981 roku Instytut Jad Waszem pośmiertnie przyznał mu tytuł Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. Do dziś uważany jest za jednego z nielicznych oficerów Wehrmachtu, który w obronie Żydów otwarcie i z bronią w ręku przeciwstawił się oddziałom SS.

Opracowała Barbara Sypko

Akt urodzenia Alberta Battela, Archiwum Państwowe w Opolu, Urząd stanu Cywilnego w Prężynce, sygn. 45/1043/A 1888-1891