Rejencja Opolska (nowa siedziba)

W połowie lat 20. XX wieku, ze względu na dynamiczny rozwój administracji, dotychczasowe pomieszczenia Rejencji Opolskiej przy obecnym Placu Wolności okazały się niewystarczające, co zrodziło pilną potrzebę budowy nowej siedziby. Pod rządami nadprezydenta Alfonsa Proske plany te zaczęły nabierać realnych kształtów w 1926 roku, a na lokalizację inwestycji wybrano teren Zamku Piastowskiego. Sam zamek został zburzony w 1928 roku ze względu na fatalny stan techniczny, jednak pod wpływem licznych protestów ocalała jego baszta – dzisiejsza Wieża Piastowska – będąca symbolem Opola. Wyjątkowy charakter miejsca oraz odpowiedzialność płynąca z zadania skłoniły pruską administrację budowlaną do rozpisania zamkniętego konkursu architektonicznego wśród wybranych urzędników państwowych. Nad merytorycznym przygotowaniem procesu czuwali szczególnie zasłużeni mistrzowie budowlani: dr inż. Volkholz oraz Plagens.

Głównym wyzwaniem projektowym, poza harmonijnym wkomponowaniem zespołu budynków w panoramę miasta, było funkcjonalne połączenie mieszkania Nadprezydenta z pomieszczeniami reprezentacyjnymi, salą posiedzeń oraz gabinetem służbowym, przy jednoczesnym zachowaniu ekonomicznego i higienicznego układu biur oraz kas. Powołana w tym celu komisja konkursowa składała się z wybitnych specjalistów, takich jak sędziowie Eggeling, Eggert, Hinsch, Kießling, Leyendecker, Wittler oraz nadprezydent dr Lukaschek, natomiast wstępne badanie dziewięciu nadesłanych prac powierzono opolskiemu radcy budowlanemu Reicheltowi. Wszystkie złożone projekty prezentowały wysoki poziom artystyczny, choć w niektórych przypadkach nadmierna geometryzacja planów budziła obawy o ich praktyczną użyteczność. Najwięcej trudności nastręczało wkomponowanie historycznej wieży w nowoczesną zabudowę, co wymagało od architektów znalezienia kompromisu między wymogami współczesnego rozwoju a ochroną zabytkowej tkanki.

Sąd konkursowy zdecydował o jednogłośnym przyznaniu pierwszej nagrody projektowi nr 6 autorstwa Konrada Lehmanna z Piły, wspieranego przez mistrza budowlanego Kirsteina; kolejne miejsca zajęli odpowiednio: Kaßbaum z Hanoweru, Walter Wolff z Berlina oraz Gerhard Plagens z Opola. Uzasadniając zwycięstwo pracy Lehmanna, sąd orzekł: „Projekt w najwyższym stopniu odnajduje formę dla nowoczesnego budynku administracyjnego, a jednocześnie monumentalny wyraz dla siedziby rządu. W znakomity sposób wpisuje się on zarówno w lokalny plac budowy, jak i w cały obraz miasta, któremu nadaje dominujący akcent. Należy docenić, że budynek zabiera parkowi tylko niewielką powierzchnię. Jako dobrze rozwiązane musi jawić się również naturalne wkomponowanie starej wieży w całe założenie. Projekt wykazuje jasną strukturę rzutu, uwzględniającą różne funkcje poszczególnych grup pomieszczeń. Wciąż wątpliwa wydaje się celowość zaproponowanego systemu osiowego, szczególnie w odniesieniu do niewielkiej rozpiętości osi. Odległości między schodami co prawda nie odpowiadają przepisom policji budowlanej, jednak nie powinno być trudne dodanie kolejnych klatek schodowych. Projekt będzie jeszcze wymagał gruntownego dopracowania, wykazuje jednak pod każdym względem praktyczne i błyskotliwe rozwiązanie postawionego zadania”.

Zgodnie z zaleceniem komisji projekt nr 6 stał się podstawą do dalszych prac, choć w toku realizacji uległ on istotnym zmianom w zakresie układu południowych skrzydeł oraz usytuowania względem Wieży Piastowskiej. Budowa, rozpoczęta w sierpniu 1930 roku, została na pewien czas wstrzymana z powodu odkrycia pozostałości słowiańskiej osady z X wieku, co wymagało przeprowadzenia pionierskich badań archeologicznych. Ostatecznie gmach ukończono w 1934 roku, a poza biurami rejencji znalazły się w nim m.in. mieszkanie służbowe prezydenta rejencji w części wschodniej oraz lokalna administracja w skrzydle zachodnim.